Dutch Postgraduate School for Art History
English flagNederlands vlag
Agenda Mei 2017
25 t/m 27 Mei
29 Mei
29 en 30 Mei
30 en 31 Mei
31 Mei t/m 2 Juni
Agenda Juni 2017
2 en 3 Juni
2 Juni
2 en 3 Juni
6 Juni
7 t/m 11 Juni
8 Juni
8 en 9 Juni
8 en 9 Juni
8 en 9 Juni
9 Juni
9 Juni
13 Juni
13 Juni
14 Juni
15 en 16 Juni
15 t/m 17 Juni
15 en 16 Juni
16 Juni
16 Juni
19 en 20 Juni
21 t/m 24 Juni
21 t/m 23 Juni
23 Juni
23 en 24 Juni
23 Juni
23 en 24 Juni
25 en 26 Juni
28 t/m 30 Juni
29 en 30 Juni
Agenda Juli 2017
3 t/m 5 Juli
5 Juli
7 Juli
21 t/m 25 Juli
Agenda Augustus 2017
10 t/m 13 Augustus
24 t/m 26 Augustus
31 Augustus t/m 3 September
Agenda September 2017
9 September
25 September
Agenda Oktober 2017
8 en 9 Oktober
26 en 27 Oktober
Agenda November 2017
2 November
Agenda December 2017
7 en 8 December
Agenda Januari 2018
25 en 26 Januari
Agenda Juli 2018
2 t/m 6 Juli
Atelierpraktijken en geschiedenis van de kunstproductie

ATELIERPRAKTIJK EN GESCHIEDENIS VAN DE KUNSTPRODUCTIE

 doc_10197

Over de sectie:

In deze sectie staat het maakproces van kunstvoorwerpen centraal. Welke materialen zijn gebruikt en welke technieken heeft de kunstenaar toegepast? Welke veranderingen zijn er 

door veroudering in het object opgetreden, en in hoeverre valt de oorspronkelijke verschijning ervan nog te achterhalen?

 

Daarnaast kijken we naar de relatie tussen techniek en stijl: stilistische veranderingen zijn immers vaak het gevolg van nieuw beschikbare materialen en technieken, en vice versa. 

Het materiaaltechnisch onderzoek kan ons ook veel vertellen over de functie, betekenis en herkomst van de kunstvoorwerpen. Juist een geïntegreerde aanpak waarbij de materiaaltechnische gegevens gerelateerd worden aan archiefonderzoek, stilistisch en iconografisch onderzoek kan daarbij verrassende resultaten opleveren. 

 

Sectievoorzitter:

 

Mw. dr. Margriet van Eikema Hommes (RCE/TU Delft) - Contact:

info@onderzoekschoolkunstgeschiedenis.nl

 

Margriet van Eikema Hommes
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Postbus 1600
3800 BP Amersfoort

 

Sectiedag (-en):

 

2016: 10 maart

 

Verkleuring van verf

 

Programma

09.00 – 09.30: Inloop en registratie

 

09.30 – 12.00: Ochtendprogramma

Margriet van Eikema Hommes (TUD/RCE) Welkom

 

Katrien Keune (RM/UvA) Verkleuring van schilderijen: chemische en optische aspecten belicht (1)

 

Klaas Jan van den Berg (RCE/UvA) Verkleuring van schilderijen: chemische en optische aspecten belicht (2)

 

10.45-11.00: Koffiepauze

 

Margriet van Eikema Hommes (TUD/RCE) Schildersmethoden om verkleuring tegen te gaan: theorie en praktijk

                                  

Paul Taylor (Warburg Institute) Darkening and disruption of space

 

12.00 – 13.00 Lunch

               

13.00-16.30:  Middagprogramma – in twee groepen

 

13.00 – 14.30: Workshop 1 of 2

(1) Herkennen en interpreteren van verkleuringen in schilderijen (Rijksmuseum).

(2) Reconstructie-onderzoek naar verkleuring, (Cursusruimte RCE).

 

14.30 – 15.00: Theepauze

 

15.00 – 16.30: Workshop 1 of 2

 (1) Herkennen en interpreteren van verkleuringen in schilderijen (Rijksmuseum).

(2) Reconstructie-onderzoek naar verkleuring, (Cursusruimte RCE).

 

16.30 – 18.00:  Afsluiting en borrel

 

 

2015: 18 november

 

'Geschilderde kamers' onder de loep

 

Dr. Margriet van Eikema Hommes

TU Delft en RCE

Welkom en stand van zaken: nieuwe inzichten en verhalen

Suzanne van de Meerendonk MA University of California, Santa Barbara

 

De eendracht verbeeld. Politieke allegorieën van Theodoor van Thulden voor het stadhuis van ’s-Hertogenbosch

Dr. Richard Harmanni

Drs. Ige Verslype

TU Delft en Rijksmuseum

 

Huis de Dieu in Alkmaar: de totstandkoming van een uitzonderlijk achttiende-eeuws interieur gereconstrueerd

Annemieke Heuft MA PDRes

Drs. Ige Verslype

TU Delft en Rijksmuseum

 

De geschilderde kamer in het Martenahuis, Franeker: een gelaagd historisch ensemble

Dr. Piet Bakker

TU Delft

 

Verenigd onder één dak. Kunst- en kladschilders en hun onderlinge relatie in het St.-Lucasgilde: 1600-1800

Tatjana van Run MA

TU Delft

De plafonddecoraties in het Trippenhuis: iconografie, ontwerp en productie

 

Dr. Margriet van Eikema Hommes

TU Delft en RCE

‘Een mishaagelyk en wanschaapen gezicht’: de locatiegebondenheid van plafondschilderingen

 

Discussie en afsluiting

 

 

2014: woensdag 3 december. Locatie: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Amersfoort.

 

Arie Pappot (RM/UvA)

 

Beschikbaarheid en gebruik van koper in de Gouden Eeuw

 

Indra Kneepkens (UvA

De bereiding en toepassing van lijnolie in laat middeleeuwse schilderkunst: Historische bronnen, analytische data en reconstructies

 

Guus Verhaar (UvA)

 

 

Instabiel glas in museale collecties. De invloed van het productieproces op de conditie van glazen objecten

 

 

Karin Leonhard (RM/Universität Bonn)

 

 

Painted gems: Portrait miniature painting and Baroque colour theory

Marjolijn Bol (UvA/ Max-Planck Institut)

Art and deception: Functions, techniques and effects of material mimesis

 

Arjan de Koomen (UvA)

 

Technical Art History en de Academische Kunstgeschiedenis

Tatjana van Run (TUD)

Het ontwerp- en productieproces van de plafonddecoraties in het Trippenhuis: een individuele onderneming of teamwork?   

 

Paul Taylor (Warburg Institute)

Michelangelo's secco 

 


 

2013: woensdag 11 december. Locatie: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Amersfoort.

 

Ontwikkelingen in het kunsttechnologisch onderzoek naar de atelierpraktijk

 

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort (Kinderdijkzaal)

Smallepad 5, Amersfoort

 

Deze sectiedag biedt met een gevarieerd programma zicht op het lopende kunsttechnologisch onderzoek en onderwijs. Centraal staat dit maal de oude schilderkunst met de focus op een drietal actuele thema’s:

1. Historische kunsttechnologische bronnen en hun waarde bij het analytisch-technisch onderzoek aan schilderijen: recent onderzoek en onderwijs.

2. Nieuwe ontwikkelingen bij het technisch Rembrandt onderzoek: analyse, reproductie en documentatie.

3. Archief- en materiaaltechnisch onderzoek naar de atelierpraktijk van de decoratieschilderkunst: een onontgonnen gebied.

De dag wordt afgesloten met een lezing door prof.dr. Jeroen Stumpel over de verschillende functies van de tekeningen van Michelangelo en Rafaël.

 

PROGRAMMA

 

9.00 – 09.30

Inloop en registratie

 

9.30-10.45

 

Historische kunsttechnologische bronnen en hun waarde bij het analytisch-technisch onderzoek aan schilderijen: recent onderzoek en onderwijs

 

Dr Margriet van Eikema Hommes  (TUD/RCE)

 

Welkom

Maartje Stols-Witlox (UvA)

 

Onderzoek naar historische recepten voor preparatielagen (‘de grondering’) van doek en paneel in bronnen in NW Europa, 1550-1900. Een aanvullende invalshoek bij conservering-gerelateerde en kunsttechnologische vragen 

 

Prof. dr. Arie Wallert (RMA/UvA)

 

Materiaaltechnisch onderwijs in de MA kunstgeschiedenis bij de Universiteit van Amsterdam

Elsemieke Rietschoten (UvA)

 

 

Schilderen volgens de regelen der kunst: het Groot Schilderboeck vergeleken met de schildertechniek van Jan Lievens en Gerard de Lairesse

 

11.00-11.30

Koffiepauze

 

11.30-12.45

Nieuwe ontwikkelingen bij het technisch Rembrandt onderzoek: analyse, reproductie en documentatie

 

Petria Noble (Mauritshuis/TUD)

 

The application of new imaging techniques for the study/ interpretation of late Rembrandt paintings 

 

Willemijn Elkhuizen (TUD)

 

3D-printen van schilderijen: technische én kunsthistorische uitdagingen

 

Sytske Weidema (RKD)

De RKD Rembrandt database

 

 

12.45 – 13.45

Lunch

 

13.45– 15.30

Archief- en materiaaltechnisch onderzoek naar de atelierpraktijk van de decoratieschilderkunst: een onontgonnen gebied

 

Dr. Piet Bakker (TUD)

 

Kunst- of kladwerk? De (ondergewaardeerde) positie van de kladschilder in de decoratiekunst

 

Bernice Crijns (RCE)

wetenschappen in het schilderen en konterfeiten van marmer en hout’: de kladschilder aan het werk

 

 

 

Ige Verslype  (Rijksmuseum/TUD)

 

 

Achter het behang: technisch onderzoek naar de oorspronkelijke verschijningsvorm van de Chinese salon van landhuis Oud Amelisweerd

 

15.30 – 16.00

Theepauze

 

16.00-17.00

Keynote lezing

 

Prof. dr Jeroen Stumpel (UU)

 

Over voorbeeld en model: onderscheiden functies van tekeningen bij Michelangelo en Rafaël

 

Margriet van Eikema Hommes

Afsluiting

 

 

17.00 – 18.00

Borrel

 

 

2012: woensdag 19 december. Locatie: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Amersfoort.

 

“Materiaaltechnisch onderzoek aan de Nederlandse universiteiten”

 

 

9.00 – 09.30

Inloop en registratie

 

 

09.30-12.30   Ochtendprogramma

Promotieonderzoeken over de makelij, oorspronkelijke verschijning, restauratie en presentatie van kunstvoorwerpen

 

 

Dr. Margriet van Eikema Hommes  TUD/RCE

Welkom

 

 

Dr. Marjolijn Bol (OU en UvA)         

 

Olie en doorschijnendheid. Vernissen en glaceren in de praktijk, recepten en historiografie, 1100-1600

 

Dr. Lydia Beerkens

 

Van NUL en generlei waarde? Keuzes en overwegingen voor de restaurator moderne kunst

 

11.00-11.30

Koffiepauze

 

Tatja Scholte

 

Een nieuw perspectief op de conservering van installatiekunst ‘in context’

 

Caroline von Courten (UL)

 

X + fotografie = ? Het NWO Science for Arts project over de conservering van photoworks

 

 

12.45 – 13.45     

Lunch

 

 

13.45 – 17.00  Middagprogramma

Kunsttechnologisch onderzoek en onderwijs aan de Nederlandse universiteiten

 

Prof. dr. Jeroen Stumpel (UU)

 

Over voorbeeld en model: onderscheiden functies van tekeningen bij Michelangelo en Rafaël

 

Prof. dr. Ron Spronk (RU)

 

Disciplines in beweging: de veranderende rol van de curator en restaurator

 

15.00 – 15.30     

 

Theepauze

Dr. Matthijs Ilsink  (RU)

 

'Common sense' maar geen 'common practice': het Bosch Research and Conservation Project (BRCP)

Dr. Arjan de Koomen (UvA)

 

MA programma technische kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam

 

Prof. dr. Joris Dik (TUD)

 

Kunsttechnologisch onderzoek en onderwijs bij de TUDelft

 

Dr. Margriet van Eikema Hommes (TUD)

 

Afsluiting

 

17.00 – 18.00

Borrel

 

 

2011: vrijdag 28 oktober. Locatie: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Amersfoort. 

 

Materiaaltechnisch onderzoek in het Ateliergebouw, Amsterdam

 

Sinds 2008 zijn het Kenniscentrum roerend erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de opleiding Conservering en Restauratie van de Universiteit van Amsterdam, en de afdeling Conservering en Restauratie van het Rijksmuseum onder één dak gehuisvest, in het Ateliergebouw aan het Museumplein te Amsterdam. Op deze nieuwe locatie vindt spannend materiaaltechnisch onderzoek plaats aan schilderijen, tekeningen, prenten, beelden, textiel en meubelen. Tijdens deze sectiedag stond het recente onderzoek in het Ateliergebouw centraal met studies die verrassend nieuw licht wierpen op het maakproces en de atelierpraktijk van uiteenlopende kunstvoorwerpen. De volgende onderwerpen kwamen aan de orde: 

  • Resultaten van het NWO project The impact of oil. Esther van Duijn en Abbey Vandivere vertelden over hun promotieonderzoek aan de UvA, waarbij zij zich toespitsten op ‘the impact of oil’ bij het schilderen van changeant en brokaat draperieën door vroege Hollanders. 
  • Het project Van Gogh atelierpraktijk in context, met lezingen over Van Goghs gebruik van paarse tekeninkten (Birgit Reisland – RCE), Van Goghs materiaal- en kleurgebruik bij het vervaardigen van kopieën in Saint-Rémy (Muriël Geldof – RCE; Kathrin Pilz - Van Gogh Museum), en de schildersdoeken Van Gogh en zijn tijdgenoten (Ella Hendriks – Van Gogh Museum). 
  • Materiaaltechnisch onderzoek bij de opleiding Conservering en Restauratie (UvA), met lezingen door studenten en docenten. 
  • De invloed van neutronentomografie op de bestudering van Renaissance bronzen beelden (promotieonderzoek Robert van Langh – RMA en TU-Delft). 
  • Het materiaaltechnisch onderzoek aan 17e-eeuwse schilderijen in het kader van het Rijksmuseum bestandscatalogus project (Ige Verslype  - RMA).
  • Het tripartite samenwerkingsproject (UvA, RCE en RMA) naar het materiaalgebruik en de schildertechniek van Rembrandts leerlingen (Margriet van Eikema Hommes – RCE en TU-Delft).

Het volledige programma:

 

Onderzoek in het Ateliergebouw, en The impact of oil   

 

Margriet van Eikema Hommes (RCE): Welkom

Janneke Ottens (RCE): Materiaaltechnisch onderzoek in het Ateliergebouw           

Jan Piet Filedt Kok (UvA): Inleiding op het NWO project The impact of oil

Esther van Duijn (UvA): Goudbrokaat op de schilderijen van Jacob Cornelisz. van Oostzanen

Abbie Vandivere (UvA): Shot silk: recipes and practice

 

Van Goghs atelierpraktijk in context

 

Ella Hendriks (VGM): Inleiding op het project Van Goghs atelierpraktijk in context  - Van Gogh’s studio practice: automated thread count studies on his use of canvas

Birgit Reissland (RCE): Deep purple? De paarse tekeninkten van Van Gogh

Alexandra Nederlof (UvA): Waskrijt, vetkrijt of oliekrijt? Een onderzoek naar het gebruik van gekleurd krijt door Van Gogh

Muriel Geldof (RCE) & Kathrin Pilz (VGM): Translation into colour: Van Gogh’s copies from Saint-Rémy

 

Onderzoek in het Ateliergebouw

 

Ige Verslype (RMA): Materiaaltechnisch onderzoek aan schilderijen in het Rijksmuseum

Anna Krekeler (RMA): Goya’s portret van Don Ramón Satué: ontdekkingen met de XRF-scanner

Herman den Otter (UvA): J.-A. Roubo's Art du Menuisier

René Lugtigheid (UvA): Van aardse stof tot hemels lof: hergebruik van textiel in de 17de en 18de eeuw

 

Onderzoek in het Ateliergebouw                       

           

Tonny Beentjes (UvA): Sixteenth-century life-casting techniques: a reconstruction

Robert van Langh (RMA): De invloed van neutronentomografie op de bestudering bronzen beelden uit de Renaissance

Margriet van Eikema Hommes (RCE): Afsluiting - Snapshot: drie samenwerkingsprojecten van UvA, RCE en RMA in het Ateliergebouw

 

 

 

Overige activiteiten: 

 

26 Oktober 2010: Masterclass 'Historische schildertechnieken':

 

Tijdens deze cursusdag, o.l.v. Dr. Margriet van Eikema Hommes en Drs. Charlotte Caspers werd de aandacht gericht op de historische schildersmaterialen en technieken centraal. Na een korte introductie kregen de deelnemers de kans zelf aan de slag met pigmenten maken, verf wrijven, doeken opspannen en gronderen, en natuurlijk ook zelf schilderen. Het doel van deze zeer succesvolle bijeenkomst was vooral om door de praktijkervaring inzicht in de opbouw en het maakproces van oude schilderijen en het bijzondere verhaal dat deze materiële aspecten kunnen vertellen.

 

doc_10198  doc_10199

 

doc_10200 doc_10201

 

doc_10202   doc_10203

 

doc_10204   doc_10205

 

doc_10206   doc_10207

 

doc_10208

Copyright © 2017 Onderzoekschool Kunstgeschiedenis | Site design de Spinnerij webdesign