woensdag 17 maart 2010 15.00 uur

Sieraad in context - Een multidisciplinair kader voor de beschouwing van het sieraad

Het sieraad kan op veel verschillende manieren benaderd worden; als een waardevol voorwerp, als een artefact met een kunsthistorische waarde, als een maatschappelijk signaal, als voertuig voor persoonlijke herinneringen of als een uiting van menselijke ijdelheid en decoratiezucht. In dit proefschrift worden, na het definiëren van het onderwerp, de uiteenlopende benaderingen van het sieraad als wereldwijd fenomeen geanalyseerd en aan elkaar getoetst.

Met name worden de zegeningen en knelpunten in de kunsthistorische benadering van het sieraad ontrafeld. Kunstgeschiedenis is een relatief jong vak en de bestudering van het sieraad kwam pas in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw op gang. Maar het sieraad kan op basis van recente archeologische vondsten bogen op een geschiedenis van minstens 100.000 jaar. Deze discrepantie heeft geleid tot vele misvattingen en tunnelvisies in de bestudering van het sieraad, zoals bijvoorbeeld de typisch westerse notie dat sieraden alleen bestemd zouden zijn om het uiterlijk van vrouwen te verfraaien, en dat ze eigenlijk niet voor mannen zijn bedoeld.

Alle menselijke lusten en lasten zijn in sieraden gematerialiseerd. Sieraden worden door mensen op het lichaam gedragen en een drager kan betekenis en zelfs een zekere allure aan een stuk geven, zonder er iets aan te veranderen. Op basis van het onderscheid dat gemaakt is tussen artistieke of culturele waarde, historische waarde, het sieraad als sociale identificatie, emotionele en persoonlijke waarden en de onvermijdelijke kwestie van de economische waarde van sieraden, is een multidisciplinair kader voor de beschouwing van het sieraad opgebouwd, dat als theoretisch model kan fungeren voor vele andere onderwerpen binnen de toegepaste kunsten of de vormgeving.